TA NEA Logo
Δευτέρα 21 Αυγούστου 2017
ΥΓΕΙΑ ΔΡΑΣΗ + ΖΩΗ Logo
 
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Διαβάστε το έντυπο ΥΓΕΙΑ σε μορφή PDF
Διαβάστε το περιοδικό ΥΓΕΙΑ σε μορφή PDF
Ψάχνουν φάρμακο σαν τον... εγκέφαλο


Δημοσίευση: 20-9-2009, 18:06 Τελευταία ανανέωση: 25-9-2009, 13:42
Εκτύπωση Αποστολή σε φίλο
Επιμέλεια:Στέφανος Κρίκκης skrik@dolnet.gr, Εύη Ελευθεριάδου elefthe@dolnet.gr
Τo 2002 μία μεγάλη φαρμακευτική εταιρεία στην Αμερική διαφήμισε με υπερηφάνεια στους μετόχους της ένα πειραματικό αντικαταθλιπτικό φάρμακο που έδειχνε ιδιαίτερα ελπιδοφόρο. Η επιτυχής παρέμβαση στο κεντρικό νευρικό σύστημα του ανθρώπου είναι εδώ και δεκαετίες ένας από τους σημαντικότερους στόχους των φαρμακευτικών εταιρειών.
 
Όμως το νέο φάρμακο γρήγορα εγκαταλείφθηκε, καθώς στις κλινικές δοκιμές αποδείχθηκε ότι δεν ήταν περισσότερο αποτελεσματικό από τα εικονικά φάρμακα, τα λεγόμενα placebo (πλασίμπο), τα οποία δεν είναι τίποτα άλλο παρά χάπια που περιέχουν απλά λακτόζη ή κάποια άλλη αδρανή ουσία.

Στις κλινικές δοκιμές των φαρμακευτικών, χορηγούνται εικονικά φάρμακα σε μία ομάδα ελέγχου και τα αποτελέσματα συγκρίνονται με την ομάδα των ασθενών που λαμβάνουν το πειραματικό φάρμακο.

Η υγεία μεγάλου ποσοστού των συμμετεχόντων στις δοκιμές βελτιώνεται θεαματικά απλά και μόνο με τη λήψη εικονικών φαρμάκων. Το φαινόμενο πλασίμπο, όπως ονομάζεται, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του ανθρώπινου οργανισμού και προκαλεί πονοκέφαλο στις φαρμακευτικές.

Οι προσδοκίες. Όταν ένας ασθενής λαμβάνει ένα νέο φάρμακο, του γεννώνται προσδοκίες για τη βελτίωση της κατάστασής του, ιδίως όταν του μιλήσει κατάλληλα ο γιατρός του και όταν δει τα θετικά αποτελέσματα του ίδιου φαρμάκου σε άλλους. Και μόνο η υπόσχεση της θεραπείας ενεργοποιεί περιοχές του εγκεφάλου που ζυγίζουν τη σοβαρότητα ενός γεγονότος ή μιας απειλής. «Η θεραπεία με πλασίμπο επεμβαίνει στα ίδια κέντρα και διαμορφώνει τις αντιδράσεις του εγκεφάλου και του οργανισμού», εξηγεί ο Τορ Γουάγκερ, νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια. Είναι χαρακτηριστικό ότι πολλοί ασθενείς αισθάνονται καλύτερα μόνο και μόνο δηλώνοντας συμμετοχή σε μία κλινική δοκιμή πριν ακόμα αρχίσει.

Κατά την κούρσα των φαρμακευτικών εταιρειών για τον έλεγχο του κεντρικού νευρικού συστήματος έγινε φανερή η μεγάλη δύναμη του εγκεφάλου, ο οποίος θέτει σε λειτουργία τις πανίσχυρες θεραπευτικές του ιδιότητες άσχετα με το αν η αφορμή είναι ένα νέο φάρμακο, τα λόγια του γιατρού ή ένα χάπι λακτόζης. Αλλά αυτό που είναι απαραίτητο για να ενεργοποιηθούν, είναι η προσδοκία του ασθενούς ότι θα γίνει καλά.

Κόβονται. Τα δεδομένα είναι εντυπωσιακά. Από το 2001 ως το 2006, σύμφωνα με το περιοδικό «Wired», το ποσοστό των νέων φαρμάκων που κόπηκαν στο δεύτερο στάδιο της σύγκρισής τους με τα εικονικά χάπια αυξήθηκε κατά 20% και κατά 11% στο τρίτο στάδιο των δοκιμών.

Τον περασμένο Νοέμβριο, ένα νέο είδος γονιδιακής θεραπείας για τη νόσο του Πάρκινσον αποσύρθηκε όταν απέτυχε να «κερδίσει» τα εικονικά φάρμακα στις δοκιμές. Ένα πολλά υποσχόμενο χάπι για τη νόσο του Κρον είχε την ίδια τύχη. Το ίδιο και ένα φάρμακο για τη σχιζοφρένεια, όπου η ομάδα ελέγχου είχε δύο φορές καλύτερη ανταπόκριση.

Ο αμερικανικός οργανισμός φαρμάκων και τροφίμων ενέκρινε μόλις 19 νέα φάρμακα το 2007 και 24 το 2008. Τουλάχιστον τα μισά φάρμακα που αποτυγχάνουν στις δοκιμές έχουν χειρότερα αποτελέσματα από τα «ψεύτικα» χάπια.

Μεγάλη έρευνα. Οι επιστήμονες άρχισαν να δίνουν σημασία σε αυτά τα δεδομένα κυρίως από τη δεκαετία του ΄90 και μετά, καθώς είδαν τα ποσοστά επιτυχίας των πλασίμπο να αυξάνονται κατακόρυφα. Μόλις πρόσφατα, κατάφεραν να πείσουν τη φαρμακοβιομηχανία να ερευνήσει συστηματικά το φαινόμενο για να παράγει εν τέλει καλύτερα φάρμακα. Το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας των ΗΠΑ έχει ξεκινήσει τη μεγαλύτερη έρευνα που έχει γίνει ποτέ για το ζήτημα, με τη χρηματοδότηση της φαρμακοβιομηχανίας.

Τα εικονικά χάπια δεν τα πάνε καλά μόνο με τα πειραματικά φάρμακα. Άλλο ένα εντυπωσιακό εύρημα των τελευταίων ετών, είναι η μειωμένη αποτελεσματικότητα εγκεκριμένων και πετυχημένων φαρμάκων, όπως το Πρόζακ, σε νέες δοκιμές. Όταν μία φαρμακευτική δοκιμάζει ένα καινούργιο φάρμακο, εκτός από το πλασίμπο, το συγκρίνει και με παλιότερα φάρμακα για την ίδια ασθένεια. Περιέργως, τα ποσοστά επιτυχίας των εικονικών φαρμάκων έχουν αυξηθεί σημαντικά σε σχέση και με τα ήδη υπάρχοντα φάρμακα.

Η γεωγραφία.
Αυτό ανακάλυψε ο Γουίλιαμ Πότερ, ερευνητής νέων ψυχιατρικών φαρμάκων στο Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ, από τους πρώτους που μελέτησαν συστηματικά το φαινόμενο πλασίμπο. Βρήκε επίσης, προς μεγάλη του έκπληξη, ότι τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών των φαρμάκων επηρεάζονται από τη γεωγραφική τους τοποθεσία. Οι επιστήμονες υπέθεταν ότι δεν είχε σημασία αν η δοκιμή γίνει στην Ινδία ή στη Νέα Ορλεάνη.

Το Βάλιουμ, για παράδειγμα, «κέρδιζε» εύκολα τα πλασίμπο στη Γαλλία και το Βέλγιο στα τέλη της δεκαετίας του ΄90. Στην Αμερική όμως, τα εικονικά φάρμακα είχαν καλύτερα αποτελέσματα. Επίσης, το Πρόζακ τα πήγαινε πολύ καλύτερα στην Αμερική από ό,τι στη Δυτική Ευρώπη και τη Νότια Αφρική.

Τα ευρήματα του Πότερ ώθησαν τη φαρμακοβιομηχανία να ασχοληθεί σοβαρά με το θέμα. Οι ειδικοί ακόμα προσπαθούν να βρουν τη σχέση γεωγραφίας- φαρμάκων, αλλά υποθέτουν πως τα αίτια είναι ψυχοκοινωνικά.

Η επιτυχία των εικονικών φαρμάκων

Στις έρευνες για το φαινόμενο πλασίμπο, σημαντική είναι η συνεισφορά του Φαμπρίτσιο Μπενεντέτι στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο.

Ύστερα από 15 χρόνια ερευνών, ο Ιταλός νευροεπιστήμονας έχει καταφέρει να χαρτογραφήσει τις βιοχημικές αντιδράσεις που ευθύνονται για την επιτυχία των εικονικών φαρμάκων, αποκαλύπτοντας τις θεραπευτικές ιδιότητες του εγκεφάλου.

Υπό την πίεση του στρες, ο εγκέφαλος παράγει τις δικές του αναλγητικές ουσίες, που ονομάζονται οπιοειδή. Όταν τα εικονικά φάρμακα ενεργοποιούν την παραγωγή αυτών των ουσιών, ανακουφίζουν από τον πόνο, βοηθούν στη σωστή λειτουργία της καρδιάς και στην αναπνοή.

Όταν ο νευροδιαβιβαστής ντοπαμίνη απελευθερώνεται στη διάρκεια της λήψης πλασίμπο, βελτιώνει την κινητικότητα των ασθενών με Πάρκινσον. Αυτού του είδους οι μηχανισμοί φτιάχνουν τη διάθεση, βελτιώνουν τη γνωσιακή ικανότητα, μειώνουν τη συμπτωματολογία πεπτικών διαταραχών, βοηθούν στην αϋπνία και περιορίζουν την έκκριση ορμονών σχετικών με το στρες, όπως η ινσουλίνη και η κορτιζόλη.

Σε μία έρευνα, ο Μπενεντέτι διαπίστωσε ότι τα αναλγητικά έχουν μειωμένη επίδραση σε ασθενείς με Αλτσχάιμερ. Μελετώντας τον εγκέφαλό τους με τη μέθοδο του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος, ανακάλυψε πως έχουν υποστεί βλάβες οι συνδέσεις μεταξύ του προμετωπιαίου λοβού και του οπιοειδούς συστήματος σε αυτούς τους ασθενείς. Αυτό σημαίνει πως δεν μπορούν να κάνουν τον συσχετισμό της λήψης του φαρμάκου με τη μελλοντική βελτίωση της κατάστασής του, επειδή το κέντρο του εγκεφάλου που κάνει αυτές τις συνδέσεις δεν λειτουργεί σωστά. Άρα, πρέπει να λαμβάνουν μεγαλύτερες δόσεις αναλγητικών από τους υπόλοιπους ασθενείς για να έχουν καλύτερα αποτελέσματα.



Πηγή : ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο
Εκτύπωση Αποστολή σε φίλο
ΒΙΝΤΕΟΘΗΚΗ
Τα συμπτώματα της νόσου Πάρκινσον
Δείτε περισσότερα βίντεο
Χρήσιμα!
ΔΕΙΚΤΗΣ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ
Βάρος (σε κιλά)
Ύψος (σε cm)
  Υπολογισμός  
ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ
ΥΓΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ Α ΕΩΣ ΤΟ Ω
Αναζητείστε μία ασθένεια επιλέγοντας ένα αρχικό γράμμα από τον παραπάνω πίνακα